اطلاعات جامع از لک‌‌های پوستی علت‌ ایجاد و درمان

لک (یا لک‌‌های پوستی) به تغییر رنگ‌های غیرطبیعی در پوست گفته می‌شه که می‌تونه به صورت نقاط قهوه‌ای، قرمز، یا سفید ظاهر بشه. لک‌ها معمولاً ناشی از تجمع رنگدانه‌ها (ملانین) در نواحی خاصی از پوست هستن و می‌تونن به دلایل مختلفی به وجود بیان.

اهمیت لک‌‌های پوستی و تاثیرش روی اعتماد بنفس آدما خیلی واضح و غیر قابل انکاره؛ توی یه تحقیقی که انجام دادن نتایج نشون داده که 92درصد افرادی که اعتماد بنفس بالایی توی ارتباط برقرار کردن با بقیه دارن از پوست سالمی برخوردارن.

از اون‌طرف توی یه تحقیق دیگه مشخص شد 87درصد افرادی که دچار ضعف در برقراری ارتباط و صحبت در جمع هستن، عواملی توی ظاهرشون اونها رو آزار می‌ده مثل قد کوتاه، چاقی یا لاغری، نداشتن پوست سالم و کم‌پشت بودن موها. اینا از جمله عواملی هستن که روی احساس زیبایی و اعتماد بنفس آدما خیلی تاثیر دارن. در ادامه بیاین با انواع لک‎‌ها آشنا ‌بشیم.

لکه ها می‌تونن موقت یا دائمی باشن. لکه های موقت لکه هایی هستن که تازه به وجود اومدن و علتشون جای جوش، التهاب یا سوختگی می‌تونه باشه و زودتر درمان می‌شن. ولی لکه های دائمی یا به علت ابتلا به یک بیماری خاص به وجود میان و یا اینکه فرد به صورت مکرر درمان انجام داده و پروسه درمان رو تکمیل نکرده که باعث مقاوم شدن پوستش به درمان شده. اینجا چند نمونه از انواع لک رو می‌بینیم.

اسم لکه لنتیگو در واقع از کلمه لنیژین گرفته شده و به معنای لکه های قهوه‌ای‌تر و پررنگتر هست و عموما روی پشت دست، گردن و صورت بعد از 35سالگی ظاهر می‌شن و معروف به لک های اِیجِسپات یا لک پیری. یکی از دلایل افزایش سن هست و دلیل دیگه اشعه آفتاب هست.

یعنی اگه افراد در سنین بالاتر بتونن از پوستشون در برابر آفتاب محافظت کنن احتمال این که لنتیگو روی پوستشون ظاهر بشه خیلی کم می‌شه. این لک‌ها معمولاً به دلیل قرار گرفتن در معرض اشعه ماوراء بنفش (UV) خورشید ایجاد می‌شن و معمولاً در نواحی مانند صورت، دست‌ها و شانه‌ها ظاهر می‌شن.

این نوع لک‌‌های پوستی معمولاً در دوران بارداری یا در اثر تغییرات هورمونی ایجادمی‌شن و عموما لک های قهوه‌ای یا خاکستری هست که پراکندگی داره توی صورت، در دو طرف صورت قرینگی داره و بهش لک پروانه‎‌ای هم می‌گن.

نسبت به خیلی از درمان‌ها مقاومه و زود بهبود پیدا نمی‌کنه و حداقل بین 6ماه تا2سال زمان می‌بره. ملاسما لکیه که ناشی از تغییرات هورمونیه و تغییرات هورمونی در خانم‌ها بیشتر دیده می‌شه مثلا در دوران پریود، دوران یائسگی، دوران بارداری و شیردهی بالاترین تغییرات هورمونی رو تجربه می‌کنن.

تنها روشی که برای مراقبت و جلوگیری از لک‌های دوران بارداری می‌شه استفاده کرد، استفاده از ضدآفتاب‌های فیزیکاله که مخصوص بانوان باردار هست و تغذیه سالم.

• راه های درمان و کنترل ملاسما و تاثیر درمان‌های خانگی روی آن

برای درمان و کنترل ملاسما خیلی مهمه که به صورت دوره‌ای به سلامتی‌مون توجه کنیم، آزمایش‌های هورمونی حداقل سالی یکبار بعد از سن بلوغ، حفظ تعادل هورمونی، توجه به تغذیه و محافظت پوست از آفتاب می‌تونه مفید باشه.

درمان خونگی برای ملاسما وجود نداره، ممکنه یکسری ماسک‌ها رو توی اینترنت دیده باشین که موقتن. من در کل درمان خونگی رو اصلا پیشنهاد نمی‌کنم چون امکان آسیب به سد دفاعی پوست وجود داره. صرفا اگه بخواین می‌تونین از محصولات هوم کر استفاده کنین و بعضی از پزشکان رتینول یا هیدروکینون گیاهی رو پیشنهاد می‌کنن.

راه‌های درمان ملاسما انواع لیزرها، میکرونیدلینگ، مزوتراپی، اسیدتراپی و… هست. درکل ما به یک پکیجی از درمان‌ها نیاز داریم و صرفا یک درمان جوابگو نیست.

بعد از بهبود آکنه، ممکنه لک‌های قهوه‌ای یا قرمز بر روی پوست باقی بمونه که بهشون “لک‌های بعد از التهاب” گفته می‌شه. اگر آکنه ای که درگیرش شدین از سری آکنه های التهابی باشه یعنی التهاب باعث به وجود اومدنش باشه و همراه با چرک باشه و درست درمان نشه، جایی که چرک روی پوست ایجاد کرده، به شکل اسپات(فرورفتگی) یا به صورت لک می‌تونه باقی بمونه.

اگه ما نتونیم التهاب رو از بین ببریم، نتونیم آبرسانی درستی انجام بدیم، مراقبت درستی نداشته باشیم و در معرض نور خورشید قرار بگیریم یا خودمون به صورت خودسر جوش‌ها رو بترکونیم، بافت آسیب می‌بینه و باعث ایجاد لک می‌شه.

• راهکارهای جلوگیری از ایجاد لک بعد از آکنه

وقتی پوستمون درگیر آکنه می‌شه بهترین زمانه برای شروع به استفاده از محصولات مراقبتی مثل ضد جوش‌های نقطه‌ای، موضعی و اورژانسی. استفاده کردن از آزالیک‌اسید یا لایه بردار کمک می‌کنه که لایه‌برداری در اون ناحیه صورت بگیره و لک باقی نمونه. استفاده از کرم‌های روشن کننده هم کمک می‌کنه جای آکنه به صورت لک باقی نمونه.

برخی بیماری‌ها مانند ویتیلیگو (از بین رفتن رنگدانه در نواحی خاصی از پوست) یا درماتیت می‌تونن به ایجاد لک‌های پوستی کمک کنن.
خواب و استراحت کافی روی کیفیت کراتینوزیت‌ها که سلول‌های پوستی هستن در لایه ی اپیدرم تاثیر می‌زاره و باعث می‌شه ملانوسیت‌ها کمتر تحریک بشن، التهاب پوست و سطح کورتیزول خون پایین بیاد و بهبود حاصل بشه.

برخی از داروها ممکنه عوارض جانبی داشته باشن که شامل تغییر رنگ پوست یا ایجاد لک‌های پوستی می‌شه. این تغییرات معمولاً به‌صورت لکه‌های تیره یا تغییر رنگ کلی پوست در برخی نواحی بدن ظاهر می‌شه. در برخی موارد، این عوارض پس از قطع مصرف دارو بهبود پیدا می‌کنه، اما بعضی اوقات، ممکنه ماندگار باشند. اگر پس از مصرف هر دارویی متوجه تغییر رنگ پوست شدید، بهتره با پزشک خود مشورت کنید تا علت دقیقش بررسی بشه و در صورت لزوم، اقداماتصورت بگیرد.

یه ضرب‌المثل انگلیسی هست که می‌گه اگه بتونی مشکلت رو روی کاغذ بنویسی یعنی 50درصد اون مشکل رو حل کردی و شناخت نوع لک هم دقیقا همین تاثیر رو در درمان فرد داره، یعنی اگه ما بدونیم با چه نوع لکی روبرو هستیم می‌تونیم عوامل به وجودآورنده رو کنترل کنیم یا از بین ببریم و از طرفی روند درمان بهتری رو در پیش بگیریم. مثلا اشعه UV می‌تونه باعث افزایش تولید ملانین و در نتیجه ایجاد لک‌های پوستی بشه. چنتا از تاثیرگزارترین ها رو میارم ولی مهم ترینش آفتاب هست.

• تاثیر ژنتیک در ایجاد لک:

برای داشتن پوستی صاف و بدون لک، باید از روش‌های مراقبتی مناسب استفاده کرد. برخی از عوامل مانند نور خورشید، افزایش سن و تغییرات هورمونی که باعث ایجاد لک می‌شن رو با هم بررسی کردیم، اما با رعایت چند نکته ساده می‌توان از بروز آن‌ها پیشگیری کرد یا شدتشان را کاهش داد. در ادامه، مؤثرترین راهکارهای پیشگیری و درمان لک‌های پوستی را بررسی می‌کنیم.

محافظت از پوست در برابر آفتاب می‌تونه از ایجاد لک‌های جدید جلوگیری کنه. شاید ندونین spf که روی کرم‌های ضدآفتاب درج شده یعنی چی؟ Spf مخفف sun protection factor هست یعنی عیار حفاظتی پوست در برابر آفتاب.

هرچقدر spf پوست بالاتر باشه التهاب کمتری توی پوست ایجاد می‌شه. اشعه کمتر وارد پوست شده و dna ، قندها و هسته پروتئین‌ها آسیب کمتری می‌بینن.

البته که spf30 تا spf100 تجاریه و اگه ببریم روی نمودار یه ایپسیلون حفاظت بیشتری داره و فاکتور مهم فیزیکال یا شیمیایی بودن ضدآفتابه که فیزیکال باشه بهتره.

فیزیکال یعنی وقتی نور خورشید به صورت می‌تابه صورت مثل آینه عمل می‌کنه و نور رو بازتاب می‌ده. ولی در شیمیایی، نور وارد پوست می‌شه و طی فعل و انفعالاتی خنثی می‌شه، یه بخشی جذب می‌شه و یه بخشی بازتاب داده می‌شه.

مورد بعدی استفاده از کرم روشن کننده هست که کرم‌های حاوی هیدروکینون، ویتامین C و آلفا هیدروکسی اسید هم خیلی می‌تونن به کاهش لک‌ها کمک کنن.

لیزر درمانی می‌تونه به کاهش یا حذف لک‌های پوستی کمک کنه. انجام دادن لیزر ضد لک بستگی داره به نوع لک، سابقه لک، مقاوت لک به درمان و در کل پزشک باید تشخیص بده. عوارض احتمالی لیزر در درمان لک پوستی اینه که حجم لک بیشتر بشه، به درمان مقاومت پیدا کنه، لک بعد از مدتی برگرده، سوختگی و آسیب به لایه ی رویی پوست رو در بر داشته باشه.

این روش‌ها به لایه‌برداری پوست و بهبود بافت و رنگش کمک می‌کنن. در پیلینگ شیمیایی از اسیدها استفاده می‌کنیم و لایه برداری توسط اسید انجام می‌شه که یک محصول پوستیه که در کابین یا اتاق‌های پوست تخصصی ازش استفاده می‌کنن.
میکرونیدلینگ یک دستگاهیه که سرش کارتریج یا سوزن داره و کوکتل مصرفی روی پوست ریخته می‌شه و با کارتریج‌ها، میکروکانال ایجاد شده و وارد پوست می‌شه.

یادمون نره تغذیه نادرست و استفاده از مواد فراوری شده، عدم استفاده کافی از میوه و سبزیجات در سبد غذایی و مورد بعدی استفاده زیاد از قندها و چربی‌های اشباع یا غیر اشباع هست که باعث به وجود اومدن لک و تحریک ملانوسیت(کارخانه لک‌سازی در پوست) باشن.

جدی نگرفتن استفاده از ضدآفتاب و استفاده از لوازم آرایش نامرغوب یا تاریخ مصرف گذشته هم ازدلایلیه که امروزه بیشتر شاهد لک‌های پوستی در افراد هستیم. اگه لک‌های پوستی شما به شدت نگران‌کنندن یا تغییراتی در اندازه یا رنگشون مشاهده می‌کنین، بهتره به یک پزشک یا متخصص پوست مراجعه کنید.